Kontrola implantów zębowych powinna odbywać się regularnie, najczęściej co około 6 miesięcy, choć u części pacjentów stomatolog może zalecić wizyty co 3–4 miesiące albo w innych odstępach. Częstotliwość zależy między innymi od stanu dziąseł i kości wokół implantu, jakości higieny jamy ustnej, chorób ogólnych, palenia tytoniu, wcześniejszych problemów z przyzębiem oraz rodzaju wykonanej odbudowy protetycznej. Po wszczepieniu implantu kontrole są początkowo częstsze, ponieważ lekarz ocenia proces gojenia, a po zakończeniu leczenia ustala indywidualny harmonogram wizyt długoterminowych.
Implant zastępuje korzeń utraconego zęba, jednak nie oznacza to, że po zakończeniu leczenia nie wymaga już nadzoru stomatologa. Sam implant nie rozwija próchnicy, ale tkanki otaczające implant mogą ulegać stanom zapalnym, a korona, most lub proteza oparta na implantach mogą wymagać okresowej kontroli mechanicznej. Regularne wizyty pozwalają wykryć nieprawidłowości na etapie, kiedy często nie powodują jeszcze bólu ani innych wyraźnych objawów.
Jak często powinna odbywać się kontrola implantów zębowych?
U pacjentów ze stabilnym implantem, zdrowymi tkankami wokół niego i prawidłową higieną jamy ustnej wizyty kontrolne często odbywają się mniej więcej dwa razy w roku. Nie jest to jednak sztywna zasada dotycząca wszystkich osób. Stomatolog ustala częstotliwość kontroli na podstawie indywidualnego ryzyka powikłań oraz stanu całej jamy ustnej.
Częstszych wizyt mogą wymagać osoby, które w przeszłości chorowały na zapalenie przyzębia, mają trudności z dokładnym oczyszczaniem implantów albo posiadają rozległe odbudowy protetyczne oparte na kilku implantach. Skrócenie odstępów pomiędzy wizytami może być również rozważane u palaczy oraz pacjentów z niektórymi chorobami ogólnymi, zwłaszcza jeśli mogą one wpływać na gojenie i stan tkanek przy implancie. W takich przypadkach kontrole mogą odbywać się na przykład co kilka miesięcy, zgodnie z zaleceniem lekarza.
Nie powinno się natomiast zakładać, że brak bólu oznacza brak problemu. Wczesne zmiany zapalne wokół implantu mogą przez długi czas rozwijać się dyskretnie. Pacjent może nie zauważyć niewielkiego krwawienia, pogłębiających się kieszonek wokół implantu czy stopniowej utraty kości, dlatego samo obserwowanie implantu w domu nie zastępuje badania stomatologicznego.
Jak wyglądają kontrole po wszczepieniu implantu?
Bezpośrednio po zabiegu wszczepienia implantu harmonogram wizyt wygląda inaczej niż po całkowitym zakończeniu leczenia. Pierwsze kontrole służą przede wszystkim ocenie gojenia tkanek oraz sprawdzeniu, czy w miejscu zabiegu nie występują niepokojące objawy. Jeżeli zastosowano szwy wymagające usunięcia, stomatolog wyznacza odpowiedni termin takiej wizyty.
Proces integracji implantu z kością trwa przez pewien czas i może przebiegać różnie w zależności od miejsca wszczepienia, jakości i ilości kości, zakresu zabiegu oraz indywidualnych cech pacjenta. Jeśli wykonano dodatkowo regenerację kości albo zabieg w obrębie zatoki szczękowej, sposób kontroli może być bardziej rozbudowany. Z tego powodu po zabiegu pacjent powinien przestrzegać konkretnych terminów wyznaczonych przez implantologa zamiast kierować się wyłącznie ogólnym schematem wizyt.
Po zakończeniu okresu gojenia następuje etap protetyczny, czyli wykonanie korony, mostu albo innej odbudowy na implantach. Także po jej zamocowaniu lekarz może zaplanować kontrolę, aby sprawdzić funkcję odbudowy, kontakty między zębami i sposób przenoszenia sił podczas gryzienia. Dopiero później pacjent zwykle przechodzi na standardowy harmonogram długoterminowych kontroli.
Co dentysta sprawdza podczas kontroli implantu?
Kontrola implantu nie polega wyłącznie na sprawdzeniu, czy implant nadal znajduje się na swoim miejscu. Lekarz ocenia zarówno samą odbudowę protetyczną, jak i dziąsło, błonę śluzową oraz warunki wokół implantu. Szczególną uwagę zwraca się na obecność płytki bakteryjnej, krwawienie, obrzęk, zaczerwienienie i inne objawy mogące wskazywać na stan zapalny.
W zależności od sytuacji podczas wizyty mogą być oceniane między innymi:
- stan dziąsła i tkanek wokół implantu,
- obecność krwawienia lub wydzieliny,
- poziom higieny jamy ustnej,
- stabilność korony, mostu albo protezy,
- stan śruby i połączeń protetycznych,
- kontakty zgryzowe,
- komfort podczas żucia,
- stan sąsiednich zębów i przyzębia.
Stomatolog może również delikatnie badać przestrzeń wokół implantu specjalnym instrumentem w celu oceny stanu tkanek. Interpretacja takich pomiarów wymaga uwzględnienia wcześniejszych wyników oraz całego obrazu klinicznego. Jeden parametr sam w sobie zwykle nie wystarcza do rozpoznania problemu.
Kontrola obejmuje także element protetyczny. Korona na implancie może wyglądać prawidłowo, ale z czasem mogą zmieniać się kontakty zgryzowe albo dochodzić do zużycia materiału. Przy mostach i większych konstrukcjach istotna jest również możliwość właściwego oczyszczania przestrzeni znajdujących się pod odbudową.
Czy implanty trzeba kontrolować, jeśli nic nie boli?
Tak. Implanty powinny być kontrolowane również wtedy, gdy pacjent nie odczuwa żadnego bólu ani dyskomfortu. Brak dolegliwości nie potwierdza, że tkanki wokół implantu są całkowicie zdrowe. Niektóre nieprawidłowości mogą rozwijać się stopniowo i początkowo dawać bardzo niewielkie objawy.
Jednym z problemów występujących wokół implantów jest stan zapalny błony śluzowej otaczającej implant. Może pojawić się zaczerwienienie, obrzęk lub krwawienie podczas szczotkowania, ale pacjent nie zawsze zwraca na nie uwagę. Jeżeli proces zapalny obejmuje również tkanki głębiej położone i dochodzi do utraty kości wokół implantu, sytuacja wymaga dokładnej diagnostyki oraz odpowiedniego postępowania.
Wczesne wykrywanie zmian ma szczególne znaczenie dlatego, że leczenie implantologiczne jest rozwiązaniem, którego funkcjonowanie zależy nie tylko od samego tytanowego lub ceramicznego implantu. Znaczenie ma również zdrowie otaczających go tkanek, prawidłowe obciążenie oraz stan konstrukcji protetycznej. Wszystkie te elementy można ocenić podczas wizyty kontrolnej.
Czy podczas każdej kontroli implantu trzeba robić RTG?
Nie, zdjęcie RTG nie musi być wykonywane podczas każdej rutynowej kontroli implantu. O potrzebie diagnostyki obrazowej decyduje stomatolog na podstawie przebiegu leczenia, obrazu klinicznego i wcześniejszych wyników. Badanie radiologiczne może być pomocne między innymi wtedy, gdy trzeba ocenić poziom kości wokół implantu albo wyjaśnić pojawienie się niepokojących objawów.
Zdjęcia wykonane na różnych etapach leczenia mogą stanowić punkt odniesienia do późniejszej oceny. Lekarz może porównywać położenie kości w czasie i sprawdzać, czy pojawiły się zmiany wymagające dalszej diagnostyki. Nie oznacza to jednak konieczności wykonywania zdjęcia przy każdej wizycie profilaktycznej.
W bardziej złożonych przypadkach może być potrzebna dokładniejsza diagnostyka obrazowa. Badanie CBCT wykorzystuje się wtedy, gdy potrzebna jest przestrzenna ocena określonego obszaru, ale decyzja o jego wykonaniu powinna wynikać ze wskazań klinicznych. Zakres badań zawsze dobiera się do konkretnej sytuacji pacjenta.
Kto powinien kontrolować implanty częściej?
Nie wszyscy pacjenci mają takie samo ryzyko rozwoju problemów wokół implantów. Dlatego dwóch pacjentów posiadających podobną koronę na implancie może otrzymać od dentysty zupełnie inny harmonogram wizyt. Znaczenie mają zarówno czynniki związane ze zdrowiem, jak i codzienne nawyki oraz możliwość właściwego oczyszczania odbudowy.
Częstszej obserwacji mogą wymagać między innymi pacjenci, u których występują problemy z higieną jamy ustnej, nawracające stany zapalne dziąseł albo wcześniejsze choroby przyzębia. Szczególnej uwagi wymagają również rozległe mosty oraz protezy oparte na implantach, ponieważ oczyszczanie przestrzeni pod takimi konstrukcjami bywa trudniejsze niż w przypadku pojedynczej korony.
Na częstotliwość wizyt mogą wpływać także choroby ogólne oraz stosowane leczenie. Sam fakt występowania konkretnej choroby nie oznacza automatycznie problemów z implantem, ponieważ znaczenie ma między innymi stopień jej kontroli oraz ogólny stan pacjenta. Dlatego harmonogram kontroli powinien być ustalany przez lekarza po analizie całej sytuacji.
Osobnym czynnikiem jest palenie tytoniu. Może ono niekorzystnie oddziaływać na stan tkanek jamy ustnej i utrudniać utrzymanie przewidywalnych warunków wokół implantu. Pacjent nie powinien jednak samodzielnie określać swojego ryzyka – dokładna ocena wymaga badania stomatologicznego.
Jak dbać o implant pomiędzy wizytami u dentysty?
Regularna kontrola nie zastępuje prawidłowej higieny wykonywanej każdego dnia. Okolica implantu powinna być dokładnie oczyszczana, ponieważ nagromadzenie płytki bakteryjnej sprzyja powstawaniu stanu zapalnego tkanek miękkich. Sposób higieny zależy od tego, czy pacjent ma pojedynczą koronę, most na implantach, protezę typu overdenture czy rozległą stałą odbudowę.
Podstawą jest dokładne szczotkowanie wszystkich dostępnych powierzchni. U wielu pacjentów konieczne jest dodatkowo oczyszczanie przestrzeni międzyzębowych za pomocą odpowiednio dobranych szczoteczek międzyzębowych, nici lub innych akcesoriów zaleconych przez higienistkę albo stomatologa. Przy mostach opartych na implantach szczególnego znaczenia nabiera przestrzeń znajdująca się pod przęsłem, w której łatwo mogą gromadzić się resztki pokarmowe i biofilm.
W gabinecie można również przeprowadzać profesjonalne zabiegi higienizacyjne. Ich częstotliwość powinna wynikać ze stanu jamy ustnej i tempa gromadzenia się złogów, a nie wyłącznie z faktu posiadania implantu. Do oczyszczania powierzchni implantów stosuje się metody i instrumenty dobrane tak, aby skutecznie usuwać osad, a jednocześnie nie uszkadzać elementów odbudowy.
Typowym błędem jest bardzo dokładne szczotkowanie widocznej korony przy jednoczesnym pomijaniu linii dziąsła i przestrzeni znajdujących się pomiędzy implantem a sąsiednimi zębami. To właśnie w trudno dostępnych miejscach najłatwiej pozostawić płytkę bakteryjną, dlatego instruktaż higieny powinien być dopasowany do konkretnej konstrukcji protetycznej.
Jakie objawy przy implancie wymagają wcześniejszej wizyty?
Nie powinno się czekać do zaplanowanej kontroli, jeżeli w okolicy implantu pojawiają się nowe albo nasilające się dolegliwości. Krwawienie, obrzęk, ból, wydzielina, nieprzyjemny smak, uczucie ruchomości korony lub zmiana sposobu gryzienia są wskazaniem do wcześniejszego kontaktu ze stomatologiem. Przyczyny takich objawów mogą być różne i nie zawsze oznaczają utratę implantu.
Na przykład ruchomość odczuwana przez pacjenta może wynikać z poluzowania elementu protetycznego, ale może również wymagać wykluczenia innych problemów. Bez badania klinicznego nie da się wiarygodnie określić źródła dolegliwości. Podobnie krwawienie może być związane z miejscowym zapaleniem tkanek, urazem lub inną przyczyną, dlatego nie należy samodzielnie stawiać diagnozy.
Niepokojąca jest również zmiana wyglądu dziąsła wokół implantu, szczególnie utrzymujące się zaczerwienienie, obrzęk lub odsłanianie się elementów, które wcześniej nie były widoczne. Konsultacji wymaga także złamanie lub odpryśnięcie materiału korony, trudność w oczyszczaniu okolicy implantu albo powtarzające się zatrzymywanie pokarmu.
Regularne wizyty pozwalają jednocześnie oceniać stan implantów, odbudowy protetycznej i całego uzębienia. Dzięki temu ewentualne nieprawidłowości można rozpoznać na podstawie badania klinicznego, a w razie wskazań również diagnostyki obrazowej. Kontrola implantów zębowych najczęściej odbywa się co około 6 miesięcy, ale optymalny odstęp pomiędzy wizytami powinien zawsze wynikać z indywidualnej oceny stomatologa, a nie ze sztywnego schematu obowiązującego każdego pacjenta.
Ekspert implantologii stomatologicznej, członek Międzynarodowego Towarzystwa Implantologicznego ICOI. Od ponad 30 lat zajmuje się implantologią, a w swojej praktyce zawodowej przeprowadził kilka tysięcy zabiegów wszczepienia implantów u pacjentów z Polski i innych krajów Europy. Specjalizuje się w nowoczesnym leczeniu implantologicznym oraz kompleksowej odbudowie uśmiechu. W swojej pracy szczególną wagę przykłada do indywidualnego podejścia do pacjenta, bezpieczeństwa leczenia oraz wykorzystywania nowoczesnych technologii stomatologicznych. Prowadzi gabinet stomatologiczny w Szczecinie, w którym zajmuje się m.in. implantologią i zaawansowaną rekonstrukcją uzębienia.
Profil autora →